Bij fiscale eenheden zijn de voorwaarden cruciaal. Hoewel er tal van voordelen aan deze constructie zijn, zijn er ook enkele aanzienlijke nadelen. In deze gids bespreken we de fiscale eenheid binnen de Vennootschapsbelasting (Vpb) en de btw in grote lijnen.

Fiscale eenheid Vpb

Een fiscale eenheid in de Vpb kan enkel op aanvraag gevormd worden. Dit houdt in dat een moedervennootschap (holding) samen met één of meer dochtervennootschappen (werk-bv’s) kan worden aangemerkt als fiscale eenheid. Hoewel de vennootschappen juridisch gezien onafhankelijk blijven, worden ze fiscaal als één belastingplichtige behandeld. Dit betekent dat de resultaten van de dochtervennootschappen aan de moedervennootschap worden toegerekend.

Let op! Een aanvraag voor een fiscale eenheid moet schriftelijk worden ingediend bij de Belastingdienst. Hiervoor moet je een reeks formulieren invullen, die je op de website van de Belastingdienst kunt vinden. De aanvraag moet binnen drie maanden na de gewenste ingangsdatum zijn ingediend, omdat de maximale terugwerkende kracht drie maanden bedraagt.

Voorwaarden voor het aangaan van een fiscale eenheid

Niet alle bv’s komen in aanmerking om een fiscale eenheid te vormen. Slechts wanneer aan de volgende voorwaarden is voldaan, kan je een fiscale eenheid in de vennootschapsbelasting aanvragen:

• De moedervennootschap moet minimaal 95% van het juridische en economische eigendom van het nominale aandelenkapitaal van de dochtervennootschap bezitten. Dit betekent ook dat zij ten minste 95% van de statutaire stemrechten en het recht op de winst en het vermogen van de dochtervennootschap moet bezitten.
• De boekjaren van de deelnemende bv’s moeten gelijk zijn, met uitzondering van een bv die in de loop van het jaar wordt opgericht.
• Alle deelnemende bv’s dienen dezelfde regels voor winstbepaling toe te passen.
• De moedervennootschap en de dochtervennootschap(pen) moeten feitelijk in Nederland zijn gevestigd.
• De moedervennootschap mag de aandelen in de dochtermaatschappij niet als voorraad aanhouden.

Let op! Een fiscale eenheid kan niet gevormd worden als de aandelen in de dochtervennootschap zijn geplaatst in een Stichting Administratiekantoor (STAK). Hierdoor wordt niet voldaan aan de voorwaarde van 95% eigendom door de moedervennootschap.

In bepaalde 'buitenlandsituaties' is het mogelijk om een fiscale eenheid te vormen tussen Nederlandse vennootschappen. Bijvoorbeeld, een fiscale eenheid kan bestaan tussen een Nederlandse moedermaatschappij en een Nederlandse kleindochtermaatschappij, mits de tussenliggende dochtermaatschappij in een ander EU-land, Noorwegen, IJsland of Liechtenstein is gevestigd. Ook kunnen twee in Nederland gevestigde zustermaatschappijen een fiscale eenheid aangaan als de moedermaatschappij in de EU of in Noorwegen, IJsland of Liechtenstein is gevestigd.

Einde fiscale eenheid

Een fiscale eenheid eindigt automatisch zodra niet meer aan de voorwaarden wordt voldaan.

Bijvoorbeeld, als de moedervennootschap aandelen in de dochtermaatschappij verkoopt en hierdoor minder dan 95% van de aandelen heeft.

Verder kan op gezamenlijk verzoek van de moedervennootschap en de dochtervennootschap de fiscale eenheid worden beëindigd (ontvoeging). Dit kan pas na ontvangst van het verzoek door de Belastingdienst plaatsvinden, zonder terugwerkende kracht.

Bij liquidatie en vereffening van een vennootschap binnen de fiscale eenheid beëindigt de fiscale eenheid wat betreft de vereffende vennootschap. Dit wordt echter niet als een ontvoeging beschouwd, wat belangrijk is in verband met antimisbruikmaatregelen die in het geval van een ontvoeging kunnen gelden.

Voordelen fiscale eenheid

Een fiscale eenheid voor de Vpb biedt verschillende belangrijke voordelen. Zo kunnen verliezen en winsten binnen een jaar onderling worden verrekend.

Bovendien zijn transacties tussen de bv's binnen de fiscale eenheid fiscaal neutraal. Deze transacties worden namelijk onderling tegen elkaar weggestreept in het resultaat, waardoor je zonder fiscale consequenties activa kunt verschuiven die stille reserves bevatten. Dit maakt reorganisaties binnen de fiscale eenheid, onder bepaalde voorwaarden, belastingvrij mogelijk, mits de fiscale eenheid zes jaar (soms drie jaar) aanhoudt. Anders kan belastingheffing over de stille reserves alsnog plaatsvinden.

Een bijkomend voordeel kan zich voordoen bij hoge gemengde kosten binnen de bv’s. Het kan financieel voordeliger zijn om bij de aftrekbeperkingen te kiezen voor een vast bedrag (in 2026 € 5.700 of 0,4% van de loonsom, als dit hoger is) in plaats van de beperking tot 73,5% van de gemengde kosten. Onder deze beperkt aftrekbare kosten vallen bijvoorbeeld eten, drinken, representatie en studiereizen. Of het financieel voordeliger is om een fiscale eenheid aan te gaan, hangt af van de afweging van de voor- en nadelen.

Tip! Bij een fiscale eenheid hoeft er maar één Vpb-aangifte te worden ingediend.

Nadelen fiscale eenheid

Naast de voordelen zijn er enkele belangrijke nadelen. Zo kan je maar één keer gebruik maken van het 19%-Vpb-tarief voor de eerste € 200.000 belastbare winst. Over het meerdere ben je 25,8% belasting verschuldigd. Wanneer er binnen de fiscale eenheid meerdere bv's zijn met winst boven de € 200.000, kan dus maar één keer gebruik gemaakt worden van het 19%-tarief.

Daarnaast is een belangrijk nadeel dat elke bv hoofdelijk aansprakelijk is voor de totale belastingschuld van de fiscale eenheid. Dit houdt in dat zij niet alleen verantwoordelijk zijn voor hun eigen Vpb-schuld op basis van de behaalde winst.

Bij het beëindigen van de fiscale eenheid kunnen problemen ontstaan. In bepaalde gevallen moet er afgerekend worden over de meerwaarde van activa die in de afgelopen zes (soms drie) jaar tussen de bv's overdraagd zijn. Verder zijn er beperkingen aan de verrekening van verliezen van vóór en na de fiscale eenheidsperiode met winsten uit deze periode.

Daarnaast kan er een nadeel optreden bij investeringsaftrek, omdat de investeringen van alle deelnemende bv’s worden opgeteld. Hierdoor kunnen de drempels voor investeringsaftrek sneller worden bereikt, waardoor de belastingvoordelen verminderen of zelfs komen te vervallen. Voordelen kunnen zich echter voordoen bij investeringen van individuele bv’s van niet meer dan € 2.900 per jaar of als binnen de fiscale eenheid investeringsgoederen onderling ter beschikking worden gesteld. Wat betreft desinvesteringsbijtelling kan er een nadeel optreden, omdat de grens van € 2.900 sneller wordt bereikt.

Ten slotte kan er een nadeel optreden wanneer één onderdeel van de fiscale eenheid failliet gaat, aangezien onbetaalde schulden dan kunnen leiden tot belaste winsten binnen de fiscale eenheid.

Fiscale eenheid in de btw

De fiscale eenheid in de btw kent zijn eigen regels. Voor het vormen van een fiscale eenheid gelden de volgende voorwaarden:

• Alle deelnemers moeten in principe btw-ondernemers zijn.
• Alle deelnemers moeten in Nederland wonen of gevestigd zijn of beschikken over een vaste inrichting in Nederland.
• De deelnemers moeten financieel, organisatorisch en economisch dusdanig verweven zijn dat ze als één eenheid functioneren. Dit houdt in dat meer dan 50% van de aandelen van elke vennootschap direct of indirect in dezelfde handen moet zijn voor financiële verwevenheid. Voor organisatorische verwevenheid moeten de vennootschappen onder één gezamenlijke, als eenheid functionerende leiding staan of moet de leiding van de ene vennootschap feitelijk ondergeschikt zijn aan de leiding van de andere vennootschap. Voor economische verwevenheid moeten de deelnemers bijvoorbeeld een gemeenschappelijke klantenkring hebben of de ene vennootschap moet in belangrijke mate aanvullende functies verrichten voor de andere vennootschap.

Tip! Het is ook mogelijk om een fiscale eenheid voor de btw te vormen met een andere rechtsvorm, zoals een cv of stichting, of met een natuurlijk persoon. Zo kan er bijvoorbeeld een fiscale eenheid bestaan tussen een bv en haar directeur-grootaandeelhouder (dga) als deze dga een pand verhuurt aan zijn bv.

Aangaan fiscale eenheid

Voor het aangaan van een fiscale eenheid in de btw is geen aanvraag of beschikking van de Belastingdienst vereist. Als aan de eerder genoemde voorwaarden is voldaan, ontstaat de fiscale eenheid automatisch. Je mag handelen als fiscale eenheid, maar ook als individuele entiteiten. Op verzoek kunnen bv’s ook een btw-beschikking voor de fiscale eenheid aanvragen bij de Belastingdienst, die op eigen initiatief ook een beschikking kan afgeven. Wanneer dit gebeurt, wordt de fiscale eenheid geregistreerd bij de Belastingdienst.

Tip! Als je twijfelt of je wel of niet aan de voorwaarden voldoet en je het willen hebben over een fiscale eenheid, is het verstandig om de Belastingdienst te vragen de fiscale eenheid bij beschikking vast te stellen.

De voor- en nadelen

Een belangrijk voordeel van de fiscale eenheid in de btw is dat deelnemende vennootschappen geen btw hoeven te betalen over onderlinge leveringen van goederen en diensten. Dit kan financieel voordelig zijn, vooral wanneer btw die door een van de vennootschappen in rekening is gebracht niet volledig aftrekbaar zou zijn door de andere vennootschap, bijvoorbeeld omdat deze btw-vrijgestelde prestaties levert.

Daarnaast vereist het maar één btw-aangifte, wat betekent dat niet meer elke vennootschap afzonderlijk een aangifte hoeft te doen (hoewel dit wel mogelijk is als dat gewenst is). De fiscale eenheid doet een gecombineerde btw-aangifte op naam van de fiscale eenheid en krijgt ook maar één btw-nummer.

Let op! Op facturen moeten de afzonderlijke vennootschappen hun eigen btw-nummer vermelden, niet het nummer van de fiscale eenheid.

Een belangrijk nadeel is dat alle vennootschappen binnen de fiscale eenheid btw hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de btw die door de fiscale eenheid moet worden betaald. Dit geldt echter pas nadat de Belastingdienst een beschikking fiscale eenheid btw heeft afgegeven. Omdat het mogelijk is om als fiscale eenheid te handelen zonder beschikking, is het raadzaam om geen beschikking fiscale eenheid btw aan te vragen. Op deze manier blijft de onderlinge aansprakelijkheid uit, hoewel de Belastingdienst alsnog een beschikking kan afgeven.

Let op! Omdat de fiscale eenheid in de btw zo is ingericht dat deze automatisch ontstaat als aan de voorwaarden is voldaan, kan een fiscale eenheid niet op verzoek worden beëindigd. Het einde komt pas zodra niet meer aan de voorwaarden wordt voldaan, bijvoorbeeld als een of meer van de drie verwevenheden verdwijnen.

Tip! Als een van de vennootschappen niet langer voldoet aan de voorwaarden voor een fiscale eenheid btw, informeer dit dan zo snel mogelijk bij de Belastingdienst. Die vennootschap kan dan niet langer deel uitmaken van de fiscale eenheid voor de btw, maar zonder melding blijft de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de btw-schulden wel bestaan.

Tot slot

In deze gids heb je de belangrijkste voorwaarden en voor- en nadelen van de fiscale eenheid in de Vpb en btw kunnen leren kennen. De details maken het fiscale eenheidsregime zeer complex. Neem daarom contact met ons op voor meer informatie over jouw specifieke situatie. Wij kunnen je adviseren over het aangaan of beëindigen van een fiscale eenheid.

Disclaimer
Hoewel deze gids met de grootste zorg is samengesteld, aanvaarden we geen aansprakelijkheid voor onvolledigheden of onjuistheden. Vanwege het brede en algemene karakter van deze gids is deze niet bedoeld om alle informatie te geven die nodig is voor het nemen van financiële besluiten.