Zelfstandig ondernemer of werknemer worden?

Ben je een platformwerker in de EU, zoals een taxichauffeur, huishoudelijk personeel of voedselbezorger? Dan ben je waarschijnlijk officieel zelfstandig ondernemer. Onder druk van een algoritme word je min of meer gedwongen om bepaalde diensten te verlenen of tarieven te hanteren. Ook loop je het risico om via een app ontslagen te worden. Dit gaat veranderen als het aan het Europees Parlement ligt. Platformwerkers zullen namelijk dezelfde regels en beperkingen krijgen als werknemers in loondienst.

Omgekeerde bewijslast

Op dit moment moet een platformwerker die bijvoorbeeld voor Uber werkt en vindt dat hij eigenlijk een werknemer is, zelf bewijs verzamelen om dit aan te tonen bij de rechter. In de toekomst zal de bewijslast echter worden omgedraaid, zodat het platform moet aantonen dat de werker wel degelijk zelfstandig ondernemer is.

Wat staat er in het akkoord?

Volgens het akkoord wordt iemand beschouwd als werknemer als er aan twee van de vijf criteria uit de Europese Richtlijn wordt voldaan. Deze criteria hebben onder meer betrekking op de controle over werkuren en vergoedingen, en het opvolgen van gedragsregels.

De vijf criteria:

• Er is een maximumbedrag dat platformwerkers kunnen verdienen;
• Er wordt controle uitgeoefend op hun prestaties, ook via elektronische middelen;
• Er is controle over de toewijzing van taken;
• Er is controle over de arbeidsvoorwaarden en beperkingen met betrekking tot werktijden;
• Er zijn beperkingen op de vrijheid van de werker om het werk te organiseren, evenals regels over verschijning en gedrag.

Let op! Lidstaten kunnen nog andere criteria toevoegen aan deze lijst op basis van nationaal recht.

Verdere afspraken

In het akkoord zijn ook specifieke afspraken gemaakt over het gebruik van algoritmes. Daarnaast zal een platformwerker niet meer via de app ontslagen kunnen worden. Verder wordt wettelijk vastgelegd dat platformwerkers inzage krijgen in hoe algoritmes de prijs van opdrachten bepalen en klussen verdelen.

Gevolgen?

Dit kan betekenen dat de producten die platformwerkers bezorgen duurder kunnen worden, omdat platforms mogelijk de loonkosten van de werkers in de prijs zullen doorrekenen als er vaker sprake is van werknemerschap.

Definitief?

Volgens minister Van Gennip van SZW sluit de Europese aanpak van schijnzelfstandigheid goed aan bij de nationale plannen. Dit omvat onder andere het opheffen van het handhavingsmoratorium per 1 januari 2025 en nieuwe wetgeving met betrekking tot zelfstandige ondernemers.

Het Europees Parlement moet hier in april 2024 nog een laatste keer over stemmen en de wet zal dan over twee jaar van kracht worden.