Wettelijke Basis

Uit recent onderzoek blijkt dat de huidige wetgeving, die voorziet in het stilleggen van werkzaamheden bij ernstig gevaar, ook kan worden ingeroepen bij ernstige arbeidsmisstanden. Dit betekent dat de reikwijdte van dit wetartikel breder is dan eerder werd aangenomen.

Ernstige Arbeidsmisstanden

Wanneer we spreken van ernstige misstanden, kan dit betrekking hebben op situaties waarin een werknemer wordt geconfronteerd met ernstige negatieve omstandigheden. Voorbeelden zijn een extreem laag loon, slapen op de werkplek, lange werktijden, illegaal verblijf of werk, het inhouden van bankpassen en reisdocumenten, onduidelijkheid over de leidinggevende, gebrekkige administratie of zelfs fysiek en psychisch geweld.

Stilleggen van Werkzaamheden

Inspecteurs van de Nederlandse Arbeidsinspectie krijgen richtlijnen aangereikt om te bepalen welke ernstige omstandigheden kunnen leiden tot werkonderbreking. Zodra er geen sprake meer is van ernstig gevaar, kunnen de werkzaamheden weer hervat worden.

Inname van Reisdocumenten

Het onrechtmatig innemen van reisdocumenten of bankpassen kan beschouwd worden als een schending van de Arbeidsomstandighedenwet, omdat werkgevers verplicht zijn om beleid te voeren en maatregelen te nemen tegen psychosociale arbeidsbelasting (psa) als arbeidsrisico’s. In zulke gevallen kan de Arbeidsinspectie een waarschuwing geven en bij herhaling zelfs een boete opleggen.

Het innemen van persoonlijke documenten vergroot de afhankelijkheid van de werknemer van de werkgever en verhoogt het risico op arbeidsmisstanden, wat vaak leidt tot vrijheidsbeperkingen en verhoogde stress. Werkgevers zijn wettelijk verplicht om te voorkomen dat dergelijke psychosociale belasting optreedt. Indien er, naast het innemen van documenten, ook andere ernstige misstanden worden geconstateerd, kan dit leiden tot de conclusie dat er sprake is van ernstig gevaar onder de Arbeidsomstandighedenwet. In dat geval is een ordemaatregel, zoals werkonderbreking, gerechtvaardigd.

Verhoogde Boetes

Vanaf 1 februari 2025 kan de Arbeidsinspectie bij overtredingen van de Wet arbeid vreemdelingen hogere boetes opleggen aan werkgevers die vreemdelingen zonder de juiste vergunningen aan het werk zetten. Het nieuwe boetebedrag voor illegale tewerkstelling bedraagt €6.000 voor rechtspersonen bij 'normale verwijtbaarheid'. Bij opzettelijke of grove nalatigheid, of bij ernstigere overtredingen, kan de maximale boete oplopen tot €11.250.