De belangrijkste conclusie uit het nieuwe SRA-rapport 'Branches in Zicht 2024, de harde cijfers van Nederlandse ondernemingen' is dat 54% van de microbedrijven in 2023 minder winst boekte dan een jaar eerder. Bij bijna 40% van deze bedrijven was er sprake van een winstdaling van 50% of meer. Microbedrijven zijn bedrijven met twee tot tien medewerkers en een jaaromzet tot € 1 miljoen. Samen met andere mkb-bedrijven (tot 250 medewerkers) zijn zij goed voor bijna driekwart van de werkgelegenheid en twee derde van de toegevoegde waarde van de economie.

Volatiele omzet en winst voor het hele mkb

"Gezien het belang van het mkb maken de genoemde cijfers van het microbedrijf en de omzet- en winstontwikkeling van het mkb over 2023 mij zorgen", vervolgt Van der Kwaak. De omzetgroei voor het mkb als geheel was 3,6% in vergelijking met het voorgaande jaar. Deze groei is laag in vergelijking met voorgaande jaren, met uitzondering van het coronajaar 2020 (+0,6%). Daarnaast blijft de omzetgroei achter bij de inflatie van 3,8% die het CBS voor 2023 heeft berekend. Dankzij besparingen op inkoopkosten is de winstgroei in het mkb toch ruim 9% geweest. Dit is een bescheiden groei in vergelijking met voorgaande jaren in het SRA-BiZ-onderzoek. Daarnaast nemen de verschillen tussen bedrijven en de schommelingen in winsten de laatste jaren toe. Vorig jaar zag meer dan de helft van de ondernemers in het mkb de winst afnemen. Bij meer dan een derde van deze bedrijven was er sprake van een krimp van 50% of meer.

Weinig over onderaan de streep

"Van elke € 100 aan omzet blijft er ongeveer € 8 over", aldus Van der Kwaak. "Van deze € 8 moet de ondernemer belastingen betalen, inclusief eventuele rente bij schulden, en last but not least investeringen doen." Hij benadrukt dat mkb-ondernemers omzet- en winstgroei nodig hebben om de uitdagingen waar ze voor staan, zoals krapte op de arbeidsmarkt, digitalisering en verduurzaming, te kunnen bekostigen. "Als er nauwelijks armslag is, heeft dat gevolgen voor investeringen, groeimogelijkheden en innovatiekracht van het mkb."

Volgens Van der Kwaak is een consistent overheidsbeleid, vereenvoudiging en vermindering van regelgeving, en een goed investerings- en financieringsklimaat essentieel voor ondernemers. Hij benadrukt dat de overheid hierin een leidende rol moet spelen.

Grote verschillen tussen branches

Op brancheniveau zijn er grote verschillen te zien in de cijfers van 2023. Deze verschillen zijn niet alleen groot tussen branches, maar ook binnen branches. Vooral in de logistiek en detailhandel zijn er negatieve ontwikkelingen te zien op het gebied van omzet. Hoewel de omzet in de detailhandel gemiddeld groeide (+3,2%), zag bijna de helft van de ondernemers hun omzet dalen. In de logistiek was er zelfs sprake van een omzetkrimp (-1,6%).

De automotive sector daarentegen had een relatief sterke omzetgroei van 9,1%. Toch wist deze branche maar weinig winstgroei te realiseren (+0,5%). De detailhandel (-8,3%) en logistiek (-4,4%) zagen hun winst vorig jaar zelfs krimpen. De horeca viel op met bovengemiddelde stijgingen in zowel omzet (13,9%) als winst (17,5%). Desondanks zag een bovengemiddeld percentage bedrijven in de horeca hun winst dalen (ruim 54%).