Wanneer een bv een auto aan zijn dga verkoopt, dient de transactie voor de dividendbelasting en de inkomstenbelasting plaats te vinden tegen de werkelijke waarde van de auto. Voor de btw is er echter enige onduidelijkheid. In verschillende rechtszaken was de vraag of de Belastingdienst terecht een naheffingsaanslag btw had opgelegd als het verkoopbedrag voor de btw onder de werkelijke waarde van de auto lag. Twee gerechtshoven en een rechtbank hebben hier verschillend over geoordeeld. Advocaat-generaal Ettema (A-G) adviseert aan de Hoge Raad om in al deze gevallen de btw te berekenen op basis van de werkelijke waarde.

Aankoop als verkapt dividend

In een zaak die behandeld werd door het gerechtshof Amsterdam kocht een dga een auto van zijn bv voor € 15.000, terwijl de waarde van de auto € 75.000 was. Het verschil in waarde werd voor de dividendbelasting als verkapt dividend aangemerkt. De bv sprak alleen btw over de € 15.000, maar de Belastingdienst legde een naheffingsaanslag btw op over het verschil van € 60.000. Het tijdsverloop tussen de aankoop door de bv en de verkoop aan de dga was ongeveer vier maanden.

In drie andere zaken bij het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch werden twee auto's met waarden van respectievelijk € 29.750 en € 25.016, vijf jaar later voor elk € 2.624 aan de dga verkocht. In de derde zaak werd een auto met een waarde van € 34.040 na 2,5 jaar verkocht aan de dga voor € 2.597. Ook hierbij werd een verkapt dividend voor de dividendbelasting aangemerkt, gebaseerd op het verschil tussen de waarde en de verkoopprijs.

Verschillende uitspraken

De gerechtshoven waren het niet eens over de vraag of btw berekend moest worden op basis van de werkelijke waarde of de lagere overeengekomen prijs. Gerechtshof Amsterdam concludeerde dat er in hun zaak sprake was van misbruik van recht en gaf de Belastingdienst gelijk. Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch oordeelde daarentegen dat er in hun zaken geen sprake was van misbruik van recht, en gaf de bv gelijk.

Wanneer is er sprake van misbruik van recht?

Er is sprake van misbruik van recht als er in strijd met de doelstellingen van de wet een belastingvoordeel wordt gerealiseerd, waarbij dit ook het primaire doel van de transactie is.

Let op!De Belastingdienst draagt de bewijslast om aan te tonen dat er daadwerkelijk sprake is van misbruik van recht.

Gerechtshof Amsterdam en A-G: bevestiging van misbruik van recht

Het gerechtshof Amsterdam oordeelde dat in de betreffende casus aan de voorwaarden voor misbruik van recht was voldaan. De zakelijke argumenten van de bv hielpen niet om uit te leggen waarom de auto voor zo'n abnormaal lage prijs was verkocht. Het hof meende dat het doel van de transactie was om te profiteren van het belastingvoordeel van lagere btw voor de dga.

De A-G sluit zich aan bij het oordeel van het gerechtshof en adviseert de Hoge Raad om het cassatieberoep ongegrond te verklaren. Een abnormaal lage verkoopprijs kan, volgens de A-G, leiden tot misbruik van recht, vooral als de prijs lager is dan de marktwaarde, tenzij er een economische reden voor de lage prijs is.

Gerechtshof 's-Hertogenbosch ziet geen misbruik van recht, A-G spreekt dat tegen

Het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch oordeelde dat in hun zaken geen sprake was van misbruik van recht. Volgens het hof was het standpunt van de Belastingdienst dat de auto was overgedragen voor een abnormaal lage prijs onvoldoende. Daarnaast kon de Belastingdienst niet aantonen dat het btw-belastingvoordeel het belangrijkste doel van de transactie was.

De A-G heeft een andere mening en raadt de Hoge Raad aan om in deze zaken ook te concluderen dat er sprake is van misbruik van recht.

Let op!De Hoge Raad moet nog beslissen. Het is onduidelijk of de Hoge Raad het advies van de A-G volgt. Bovendien zou de Hoge Raad in deze zaken verschillend kunnen oordelen, omdat de feiten niet geheel gelijk zijn.