Een bv ontvangt € 3,5 miljoen dubbel terug na een langdurige juridische strijd over verliesverrekening. Het systeem van de Belastingdienst 'vergeet' dat de voorlopige teruggaven al eerder zijn teruggevorderd. De inspecteur corrigeert deze fout met navorderingsaanslagen. De bv stelt dat navordering op een verliesverrekeningsbeschikking niet mogelijk is, maar de rechter oordeelt anders. Een automatiseringsfout bij verliesverrekening kan worden gecorrigeerd via navordering.
Verlies aanvankelijk afgewezen, later alsnog goedgekeurd
In 2011 doet de bv aangifte vennootschapsbelasting (vpb) voor het jaar 2010 met een verlies van € 17,3 miljoen. Zij vraagt om voorlopige verliesverrekening (carry-back) naar de jaren 2007, 2008 en 2009. De inspecteur verleent voorlopige teruggaven van in totaal € 3,5 miljoen. In 2014 legt de inspecteur de definitieve aanslag 2010 op met een positief belastbaar bedrag, waarbij hij het verlies niet accepteert en de voorlopige teruggaven terugvordert via deze aanslag. De bv gaat in beroep en krijgt na een procedure tot aan de Hoge Raad in 2022 alsnog gelijk.
Systeem genereert dubbele teruggave
De inspecteur moet nu alsnog definitieve verliesverrekeningsbeschikkingen afgeven. Een medewerker voert het verlies in het systeem in, dat automatisch beschikkingen genereert zonder rekening te houden met het feit dat de voorlopige teruggaven al in 2014 zijn teruggevorderd. Dit resulteert in een nieuwe ontvangst van € 3,5 miljoen door de bv. Uit een interne e-mail blijkt dat de medewerker niets kon aanpassen aan de verrekening van de voorlopige teruggaven, omdat die informatie niet meer in het systeem aanwezig was.
Geen nieuw feit, maar wel een kenbare fout
In deze zaak kan de inspecteur niet navorderen op basis van een nieuw feit, aangezien hij op de hoogte was van de situatie. Daarom kiest hij voor navordering wegens een kenbare fout. De bv betoogt dat een verliesverrekeningsbeschikking geen belastingaanslag is en dat navordering op deze manier niet mogelijk is. De rechtbank verwerpt dit argument.
Automatiseringsfout, geen beoordelingsfout
Bovendien stelt de bv dat er sprake is van een beoordelingsfout die niet via navordering kan worden gecorrigeerd. De rechtbank oordeelt echter anders. De fout is ontstaan door de geautomatiseerde verwerking, en niet door een onjuist inzicht van de inspecteur in de feiten of het recht. Het feit dat de betrokken medewerkers het probleem herkenden maar niet handmatig konden ingrijpen, verandert hier niets aan. Bovendien was de fout kenbaar voor de bv, aangezien zij € 3,5 miljoen dubbel ontving.
Systeemrisico's niet ten laste van de samenleving
De rechtbank verwijst naar de parlementaire geschiedenis. Fouten die voortkomen uit de geautomatiseerde werkwijze mogen niet volledig ten laste van de Belastingdienst komen. Het financiële voordeel voor een individuele belastingplichtige bij een kenbare fout mag niet worden afgewenteld op de samenleving. De navorderingsaanslagen zijn dan ook terecht opgelegd.