Ook is er weinig ruimte meer om noodzakelijke investeringen te doen. Toch lijkt er in 2024 een voorzichtig herstel te volgen en zijn er kansen om negatieve trends te verzachten of om te buigen. Denk bijvoorbeeld aan meer op diensten gerichte bedrijfsmodellen of aan goed werkgeverschap. Dit blijkt uit het nieuwe SRA-sectorrapport Detailhandel. Dit rapport analyseert de financiële cijfers over 2022 op basis van jaarrekeningendata en vertaalt ze naar trends en verwachtingen voor 2023 en 2024.

Volumedruk neemt toe, weinig investeringsruimte

De detailhandel heeft in 2022 een omzetstijging van ruim 6% gezien, volgens een grootschalige cijferanalyse van jaarrekeningen uit de SRA-benchmarkdata genaamd Branche in Zicht (BiZ). Dit jaar blijft de branche weliswaar op een behoorlijk niveau qua bestedingen, maar dit komt enkel door hogere prijzen, aangezien het verkoopvolume afneemt. Veel ondernemers hebben te maken met grote voorraadoverschotten en moeten hun coronasteun of uitgestelde belastingen terugbetalen. Hierdoor raken steeds meer retailers in moeilijkheden. Het aandeel van de retail in het aantal faillissementen en stoppers in het mkb is momenteel het grootst van alle branches.

In de BiZ-cijfers over 2022 zien we dat het percentage retailers dat aan hun financiële verplichtingen kan voldoen (een PD-rating <1%) is gedaald van bijna 86 naar ruim 79. Ook is het investeringssaldo als percentage van het vermogen in de detailhandel verslechterd van 3,6 naar 1,8%. Dit alles zet de innovatie-inspanningen en ambities op het gebied van verduurzaming en digitalisering onder druk, terwijl juist hier aanzienlijke inspanning nodig is.

Nieuwe bedrijfsmodellen bieden kansen

Gelukkig zijn er kansen om de negatieve trends in de detailhandel te verzachten of om te buigen. De nieuwe realiteit vraagt bijvoorbeeld om klantvriendelijke bedrijfsmodellen die meer gericht zijn op renderende diensten. Retailers moeten zich afvragen wat de behoeften van hun consumenten zijn en aparte vergoedingen vragen voor diensten die naadloos aansluiten bij die behoeften. Een andere mogelijkheid is het implementeren van abonnementsvormen, om meer continuïteit en voorspelbaarheid te bieden in plaats van alleen ad-hoc-aankopen. Dit leidt tot beter voorraadbeheer en dus lagere kosten, en indien goed uitgevoerd, zorgt het voor klantenbinding. Daarnaast wordt ook de herstelmarkt steeds belangrijker, zelfs binnen Europese wetgeving. Verder zijn er kansen op het gebied van tweedehandsproducten, nieuwe samenwerkingsvormen en voor ondernemers die een goede balans of verbinding weten te creëren tussen online en fysieke kanalen.

Goed werkgeverschap

Om deze kansen te benutten is niet alleen creativiteit en ondernemerschap vereist, maar ook een nieuw soort medewerker. Medewerkers moeten oog hebben voor marktontwikkelingen, klanttypen en het koopgedrag van klanten, en in staat zijn om deze informatie te vertalen naar de eigen propositie. Dit vereist een kwaliteitsimpuls. Het aantrekken van hoger opgeleid personeel is belangrijk, maar ook een strategisch personeelsbeleid en goed werkgeverschap zijn essentieel. Ondernemers moeten in gesprek gaan met hun medewerkers om te achterhalen waar zij behoefte aan hebben en hoe zij zich willen ontwikkelen. Hoewel de arbeidsmarkt iets minder krap is geworden, is er nog steeds veel vraag naar werknemers. Het is dus belangrijk voor retailers om constant te werken aan het aantrekkelijk zijn voor huidige en toekomstige werknemers. Alleen door dit strategisch te integreren in de organisatie, kunnen retailers werken aan duurzame oplossingen voor veranderende personeelsbehoeften.