De Zelfstandigenwet, die naar verwachting in januari 2028 van kracht zal worden, heeft als doel om meer helderheid te bieden over de samenwerking tussen zelfstandigen en hun opdrachtgevers. Deze wet beoogt schijnzelfstandigheid te bestrijden en zelfstandigen de erkenning te geven die zij verdienen. Dit wordt gerealiseerd door middel van twee toetsen: de zelfstandigentoets en de werkrelatietoets. Wanneer je aan beide toetsen voldoet en in de praktijk zo werkt, weet je vooraf dat je als zelfstandige kunt opereren. In de terminologie van de wet wordt dit aangeduid als 'een veilige haven'. Indien je niet aan beide toetsen voldoet, dien je op basis van de huidige criteria te bepalen of je als zelfstandige werkzaam bent.
Zelfstandigentoets
De zelfstandigentoets richt zich op jou als ondernemer en jouw ondernemerschap in het economische verkeer. Er zijn drie criteria waaraan je moet voldoen:
- Je moet in de periode tot en met het vorige kalenderjaar minimaal drie opdrachtgevers hebben gehad.
- Er moet een minimumbedrag zijn besteed aan voorzieningen voor ondernemersrisico's, zoals een arbeidsongeschiktheidsverzekering of pensioenvoorziening.
- Je moet de basisvoorwaarden op orde hebben, zoals een KVK-inschrijving, een zakelijke bankrekening, een btw-identificatienummer en zelf factureren.
Werkrelatietoets
De werkrelatietoets beoordeelt de specifieke arbeidsrelatie en kijkt of er voldoende zelfstandig wordt gewerkt, zonder 'gezag'. De vier criteria zijn:
- De intentie van de partijen om niet in dienstverband te werken.
- De vrijheid om het werk zelf te organiseren.
- De vrijheid om de werktijden en werkplek te bepalen. Voor dit criterium zijn er uitzonderingen voor plaatsgebonden werk en tijdsgebonden werk.
- Het werken voor eigen rekening en risico.
Bij deze toets is de feitelijke uitvoering van de overeenkomst bepalend, en niet wat er op papier is vastgelegd. Je moet aan alle criteria voldoen; er is geen rangorde.
Internetconsultatie
De Zelfstandigenwet bevindt zich momenteel in internetconsultatie. Je kunt reageren op het conceptwetsvoorstel tot en met 29 oktober 2026 via www.internetconsultatie.nl.